ERCAN ŞAHİN Resmi Web Sitesi                                                                                                            
  
 
 
 
 
 

 

  Bağlama
 

..:: BAĞLAMA ( SAZ ) ::..

Bağlama ve ailesi sazlarını tanıyabilmek için önce bu sazların atası olarak bilinen Kopuz`un tanınması gerekiyor. İnsanlar su kabağının üst kısmına ince deriler gerdirip sap ilave etmişler ve kiriş tellerini deri üzerinden geçirmek sureti ile sesin daha net çıkmasını sağlamışlar. Yay ile çalınanlara IKLIĞ parmak veya mızrap türünden maddelerle çalınan türlerinede KOPUZ adını vermişler.

Iklığ yaylı sazların Kopuz ise mızraplı sazların atası olarak bilinmektedir. Kopuz sonraları su kabağı yerine armudumsu şekilde ağaçlardan oyularak yapılmış, üzerine yine deri gerilmiş kiriş teller takılarak uzun yıllar çalınmış, daha sonralarıda derinin yerini ağaç, kiriş tellerinin yerini ise metal teller almıştır.

Mızraplı sazların atası olarak bilinen KOPUZ, Türkler`in en eski sazlarından biridir. En az 1500 Yıl kullanılmış olan bu ünlü mızraplı saz, bugün yerini Anadolu`da Bağlama ve ailesi sazlarına bırakmış olmakla beraber, ORTA ASYA ve SİBİRYA Türkleri tarafından halen kullanılmaktadır. Bağlama`nın ses sahası 2,5 oktav olup ses tablosu üzerine yapıştırılan ilave perdeler ile ses sahası 3 oktav`a kadar çıkarılabilir.

Bağlama ve ailesi sazlarını büyükten küçüğe aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.

MEYDAN SAZI

Meydanlarda çalınmasından dolayı Meydan Sazı denilmiştir.   12 teli bulunması nedeniyle bazı yörelerde 12 telli saz da denilmektedir. Meydan Sazı bağlama ailesi`nin en büyük sazıdır. La sesine akort edilir. Form boyu 52,5cm, sap boyu 70cm, tel boyu 112cm, form eni ve derinliği 31,5cm´dir. En ince   teli  0,35 – 0,40 numaradır. Çoğunlukla kalın bam telleri kullanılır.

DİVAN SAZI

Meydan sazından biraz daha küçüktür. Dokuz telli yada yedi telli olarak kullanılır. Meydan sazından dört ses daha tiz akort edilir. Form boyu 49cm,sap boyu 65cm,tel boyu 104cm, form eni ve derinliği 29,5cm´dir 

BAĞLAMA

Adını alan aile`nin temel sazıdır. 17-24 perdesi vardır. Meydan Sazından bir oktav, Divan Sazından ise beş ses daha tizdir. 6-9  tel takılır. Alt telleri La sesine akort edilir. Düzen değişikliklerin- de orta ve üst tellerin akortları değiştirilir. Form boyu 42cm, sap boyu 55cm, tel boyu 88cm, form eni ve derinliği 25cm´dir.     

Bağlama yapım itibariyle sert ve zamanla şekil değiştirmeyen ağaçlardan imal edilir. Genellikle Dut, Gürgen, Kestane, Ardıç Karaağaç, Ceviz gibi ağaçlardan yapılır. Göğüs  bölümünde kullanılan ağaçlar ise akustiği daha güzel elde etmek için Köknar, Çam, Ladin  gibi ağaçlardır. Bağlama`nın sap kısmında ise Gürgen, Akgürgen, Ardıç veya Ceviz gibi sert ağaçlar kullanılır.

Bağlama`dan ses çıkarabilmek için gövdesini dizimizin üzerine koyar ve mızrapla ( tezene ) tellere dokunuruz. Perdelere basarakta değişik nota seslerini elde ederiz.

Bunun yanında bağlamanın tellerini çesitli seslere göre ayar- lamaya` da DÜZEN denilir. Düzenler bir ezginin bağlamadaki gerek tavır ve gerekse çalınış özelliğini ifade eder. Aynı ezgiyi başka bir düzenle icra edebildiğimiz halde esasen ahengi değişir. Bazı ozanlarımız kendilerine göre düzenler kullanmış- lardır. Zaten düzen adlarınn bir kısmı`nın Ozanların ismini aldığını görmekteyiz.

Bağlama`da düzenleri yedi ayrı şekilde ayırabiliriz,

1. Normal Düzen ( Bozuk düzen yada Karadüzen dendiği de görülmektedir. )

2. Bağlama Düzeni (  Aşik Veysel Düzeni veya Veysel Düzeni dendiği`de görülmektedir. )

3. Misget Düzeni

4. Füdayda Düzeni

5. Müstezad Düzeni

6. Abdal Düzeni ( Bozlak veya Avsar Düzeni dendiği`de görülmektedir. )

7. Cura Düzeni

 

AŞIK SAZI

Aşıkların ( Halk Ozanlarının ) çalmış oldukları bağlamaya Aşık Sazı denilmektedir. Normal bağlama`ya göre sapı daha kısadır. 13- 15 perdesi vardır, dip perdesi ( RE ) değil DO`dur. 6-9 telli olarak kullanilir.

TANBURA

Bağlama`dan daha küçüktür. Divan sazından bir oktav tizdir ve divan sazının curası olarak bilinir. Bağlama`dan da dört ses daha tizdir. Alt ( RE ), orta (Do) seslerine akort edilir. Form boyu 38cm sap boyu 50cm, tel boyu 80cm, form eni ve derinliği 22,8cm´dir.

BAĞLAMA CURASI

La sesine akort edilir. Bağlama`dan bir oktav, Tanbura`dan ise beş ses daha tizdir. Form boyu 26,5cm, sap boyu 35cm, tel boyu 56cm, form eni ve derinliği 15,5cm´dir.

TANBURA CURASI

Re sesine akort edilir. Tanbura`dan bir oktav, Bağlama curasından  dört ses daha tizdir. Form boyu 22,5cm, sap boyu 30cm,form eni ve derinliği 13,5cm´dir.

 

 

 
          E-Mail Listesi

Güncellemelerden  haberdar olmak için mail listesine üye olun !

E-Mail Adresiniz:

İsminiz:
   Ekle  Çıkar  

                Linkler

 
 

 

   
Online Ziyaretçi: 1
 
 Copyright ©2005 - 2014 ercansahin.org